Strona główna / Zabytki / Jabłonów - Dwór
Architektura rezydencjonalna

Jabłonów - Dwór

Rozmiar czcionki
A A A
Miejscowość Jabłonów leży przy drodze lokalnej, prowadzącej z Jelenina do Brzeźnicy. Od północnego wschodu otacza dwór podwórze gospodarcze, a od północnego zachodu szczątkowo zachowany park.

Pierwsza wzmianka na temat wsi pochodzi z połowy XIII wieku. Stała się wówczas dona­cją dla zakonu augustianów uczynioną przez książąt żagańskich i pozostawała w ich rękach do czasu sekularyzacji. Pod koniec XVII wieku zbudowano barokową rezydencję dla opa­ta żagańskiego. Tuż obok postawiono obszerny budynek pełniący rolę kuchni. W 1752 roku dwór poddano remontowi. Zapewne w 2. poł. XVIII wieku założono park krajobra­zowy. W 1810 roku nastąpiła kasata zakonu augustianów, a pozostające w ich rękach ma­jątki przeszły pod zarząd domen królewskich. Majątek w Jabłonowie do 1945 roku był własnością państwa pruskiego, wydzierżawianą poszczególnym urzędnikom królewskim. W 2. poł. XIX wieku, kiedy zarządzał nim von Sametzki, nastąpiła dobudowa skrzydła za­chodniego. Po nim, do roku 1945, rezydował w Jabłonowie Maxymilian Kinitz.

Dwór zbudowany został na planie prostokąta z aneksem od zachodu. Jest to budowla mu­rowana, tynkowana, częściowo podpiwniczona, zamknięta dachem mansardowym, kry­tym dachówką ceramiczną karpiówką. Elewacja frontowa, południowa jest ośmioosio­wa, z czego trzy osie zachodnie przypadają na część rozbudowaną w 2. poł. XVIII wieku. Z pozostałych pięciu osi trzy środkowe są lekko zryzalitowane i podkreślone w partii da­chu trójkątnym naczółkiem. Naroża całej fasady oraz pozornego ryzalitu urozmaicają wy­rabiane w tynku pasy boniowań. Trzecią oś od strony zachodniej zajmuje w przyziemiu wejście do wnętrza poprzedzone wyżej balkonem. Pierwotne, główne wejście mieściło się w osi środkowej partii zwieńczonej tympanonem. Obecnie także jest ono czytelne, choć nie pełni swojej dawnej funkcji. Jest to otwór zamknięty półkoliście, obwiedziony gładką opaską. Nad wejściem widoczny jest kartusz z herbem opackim i datą „1752”. Z zachowa­nej fragmentarycznie stolarki drzwiowej można przypuszczać, że była dwuskrzydłowa, ra­mowo-płycinowa z półkolistym nadświetlem podzielonym wachlarzowo ułożonymi szpro­sami. Podziały horyzontalne dworu wyznaczają cokół, gzyms międzykondygnacyjny oraz szeroki pas gzymsu wieńczącego. Obecnie wejście do dworu znajduje się od strony podwó­rza, w trzeciej osi zachodniej przyziemia.

Elewacja północna jest siedmioosiowa, niesymetryczna, mieszcząca wejścia w osi trzeciej i siódmej. Dodatkowo oś trzecia od zachodu podkreślona została w partii dachu małą wy­stawką zamkniętą trójkątnym daszkiem. Oprócz okien podziały pionowe wyznaczają tak­że boniowane pasy narożne oraz międzyokienne. Gzyms międzykondygnacyjny w partii dobudowanego skrzydła założony został nieco wyżej niż w pozostałej części tej elewacji. Otwory okienne są – tak jak i w fasadzie – prostokątne, otoczone gładkimi opaskami. Ele­wacja wschodnia jest czteroosiowa. Dwie osie środkowe w formie pseudoryzalitu zamyka w partii dachu trójkątny naczółek przepruty owalnym otworem doświetlającym i wentylu­jącym poddasze. Naroża elewacji oraz psedoryzalitu otrzymały pasowe boniowania. Otwo­ry okienne są prostokątne, opracowane analogicznie jak w fasadzie. Elewacja wschodnia jest dwuosiowa, utrzymana w charakterze całego obiektu. Starsza część dworu opata jest dwutraktowa, posadowiona nieco niżej niż część dobudowana w połowie XVIII wieku. Parter oprócz korytarza, składał się pierwotnie z siedmiu sal, podzielonych współcześnie na mniejsze lokalności. Klatka schodowa mieści się w korytarzu biegnącym w części dobudo­wanej. Na piętro prowadzą drewniane schody z podestem i tralkową balustradą. Część do­budowana jest trójtraktowa i składa się generalnie z trzech dużych sal. W obiekcie nie za­chował się pierwotny wystrój ani wyposażenie wnętrz.

Po II wojnie światowej dobra zostały przejęte przez Skarb Państwa w zarządzie PGR. Od początku lat 90. XX wieku administratorem została Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, a obecnie stanowi własność prywatną.

Izabela Ciesielska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Zobacz także: | Prace konserwatorskie
Galeria
Zobacz również
 Gubin - dawny kościół farny (Rynek)
Zniszczony w 1945, nie został dotąd odbudowany. Badania archeologiczno-architektoniczne...
Gubin - Obwarowania miejskie
System ten istniał jeszcze w 1311r., gdy margrabia Waldemar...
Gubin - Ratusz
 Mimo powtarzanych w latach 1298, 1311, 1367 przywilejów, budowę...