Strona główna / Poradnik klienta / Informacja dot. zasad, kryteriów i procedury ocen...
Informacja dot. zasad, kryteriów i procedury oceny pojazdów zabytkowych
Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków informuje, że na mocy udzielonego przez niego pełnomocnictwa, sprawy dotyczące wojewódzkiej ewidencji pojazdów zabytkowych dla powiatów gorzowskiego, międzyrzeckiego, strzelecko-drezdeneckiego, słubickiego i sulęcińskiego oraz dla miasta grodzkiego Gorzów Wielkopolski prowadzone są w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Zielonej Górze Delegaturze w Gorzowie Wielkopolskim przy ul. Kosynierów Gdyńskich 75.
 
Kwestia rejestracji pojazdów uregulowana jest przez ustawę z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 110 t. j. ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1038 t. j. ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 9 ww. rozporządzenia:
W przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu zabytkowego właściciel pojazdu dodatkowo dołącza do wniosku o rejestrację:
1. uwierzytelnioną kopię decyzji w sprawie wpisania pojazdu do rejestru zabytków lub dokument potwierdzający ujęcie pojazdu w wojewódzkiej ewidencji zabytków albo potwierdzający wpisanie pojazdu do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami;
2. zaświadczenie z przeprowadzonego badania pojazdu zabytkowego co do zgodności z warunkami technicznymi, o którym mowa w art. 81 ust. 11a ustawy Prawo o ruchu drogowym, oraz protokół oceny stanu technicznego pojazdu zabytkowego.
 
O wpisie pojazdu do rejestru zabytków oraz ujęciu w wojewódzkiej ewidencji zabytków decyduje właściwy wojewódzki konserwator zabytków.
 
Ogólne zasady zakwalifikowania pojazdu jako obiektu zabytkowego reguluje  art. 6 ust. l pkt 2 litera d) ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ( Dz. U. z 2020 r., poz. 282 t. j. ze zm).
 
Każdy pojazd objęty wnioskiem o ujęcie w wojewódzkiej ewidencji pojazdów zabytkowych podlega indywidualnej ocenie dokonywanej przez Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków lub działającego z jego upoważnienia Kierownika Delegatury na podstawie opinii rzeczoznawcy do spraw techniki samochodowej, eksperta z dziedziny pojazdów zabytkowych (rzeczoznawcy z listy zatwierdzonej przez Generalnego Konserwatora Zabytków), w szczególności przy zastosowaniu przedstawionych poniżej kryteriów.
 
Oceniając podstawy do włączenia pojazdu do wojewódzkiej ewidencji pojazdów zabytkowych wojewódzki konserwator zabytków bierze pod uwagę, w szczególności, następujące kryteria:

Podstawowe kryteria oceny pojazdu:
1. pojazd posiada co najmniej 25 lat i musi być (w modelu) nie produkowany od lat 15,
2. pojazd posiada minimum 75 % zachowanych części oryginalnych (w tym główne podzespoły),
3. pojazdy mające co najmniej 25 lat, o ile są egzemplarzami unikalnymi, z racji wyjątkowych rozwiązań konstrukcyjnych i jednostkowej produkcji, powinny się charakteryzować przynajmniej jedną z niżej wymienionych cech:
a. posiada unikalne rozwiązania konstrukcyjne;
b. dokumentuje ważne etapy rozwoju techniki motoryzacyjnej;
c. związany był z ważnymi wydarzeniami historycznymi;
d. użytkowany był przez osoby powszechnie uznane za wyjątkowo ważne;
e. ma związek z ważnymi osiągnięciami sportowymi;
f. posiada oryginalne wykonanie lub został odrestaurowany;
g. został odtworzony wiernie, zgodnie z technologią z okresu jego produkcji.
 
Ponadto, przy ocenianiu pojazdu uwzględnia się kryteria oceny wartości zabytkowej obiektu techniki, opracowane przez Narodowy Instytut Dziedzictwa:
1. Kryterium postępu technicznego - stosuje się do obiektów, w których, w określonym kontekście historycznym (tj. w danych warunkach, miejscu i czasie), zastosowano unikatowe rozwiązania konstrukcyjne lub technologiczne. Ta unikatowość może się odnosić zarówno do całego obiektu, jak i do jego poszczególnych elementów. Obiekty takie zasługują na miano „świadectw rozwoju technicznego”. Świadectwami rozwoju technicznego będą także obiekty, w których dzięki modernizacji osiągnięto większą wydajność pracy, mierzoną zmniejszeniem zużycia energii, surowców lub czasu pracy. Świadectwem postępu technicznego może też być przystosowanie obiektu do innych niż pierwotnie funkcji, np. przez zmianę systemu energetycznego, wymianę maszyn, modernizację urządzeń technicznych, przekształcenie systemu transportu wewnętrznego zakładu itp.
2. Kryterium metrykalne - uwzględnia czas powstania obiektu i jego późniejsze dzieje oraz dane dotyczące twórcy, inwestora lub producenta.
3. Kryterium wartości artystycznej lub historycznej.
4. Kryterium stopnia zachowania substancji oryginalnej w zabytkach techniki - odnosi się do:
a. obiektów nie zmienionych od chwili powstania, zarówno co do zabudowy, jak i wyposażenia,
b. obiektów zmodernizowanych, w których zachowało się pełne wyposażenie techniczne,
c. obiektów z częściowo zachowanym wyposażeniem technicznym,
d. obiektów bez wyposażenia technicznego.
5. Kryterium rzadkości występowania obiektu (w skali światowej, krajowej, regionalnej, środowiskowej).
6. Kryterium położenia obiektu (wynika z tego np. celowość jego ochrony in situ, możliwość wznowienia w pewnym zakresie procesów technologicznych lub adaptacji obiektu do innych, usługowych czy rekreacyjnych funkcji).
(za: Cel i zakres ewidencji zabytków techniki, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2011)

WYMAGANE DOKUMENTY:

1. wniosek właściciela pojazdu z prośbą o włączenie pojazdu do ewidencji pojazdów zabytkowych (por. załącznik nr 1),
2. opinia techniczna rzeczoznawcy do spraw techniki samochodowej, eksperta z dziedziny pojazdów zabytkowych,
3. 2 egzemplarze karty ewidencyjnej zabytku, opracowanej zgodnie z instrukcją Narodowego Instytutu Dziedzictwa przez właściciela pojazdu bądź przez osoby lub placówki kompetentne w zakresie orzekania o samochodach (opcjonalnie 3 egzemplarze karty ewidencyjnej – w przypadku włączenia pojazdu do ewidencji, trzeci egzemplarz zostanie opieczętowany i zwrócony właścicielowi).
 
W przypadku pozytywnego rozpatrzeniu wniosku oraz prawidłowo wykonanych kart (rzetelny opis pojazdu, umieszczenie numerów pozwalających na jednoznaczną identyfikację pojazdu, użycie papieru o odpowiedniej grubości) Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków włącza kartę ewidencyjną pojazdu do wojewódzkiej ewidencji pojazdów zabytkowych, wydając jednocześnie stosowne potwierdzenie wg wzoru NID.
 
Wnioskodawca nie ponosi żadnych opłat dot. włączenia pojazdu do wojewódzkiej ewidencji pojazdów zabytkowych.
 
 
ZAŚWIADCZENIE O ZABYTKOWYM CHARAKTERZE POJAZDU
SPROWADZANIE SAMOCHODÓW KOLEKCJONERSKICH DO POLSKI
 
Ocena konserwatorska w przypadku pojazdów sprowadzanych z poza UE odbywa się w dwóch etapach: wstępnym i końcowym; dla pojazdów sprowadzanych z krajów UE obowiązuje tylko etap końcowy.
 
I. ETAP WSTĘPNY
Opinia wstępna, na podstawie której pojazd jest dopuszczony warunkowo na polski obszar celny.
 
Wymagane dokumenty:
1. wniosek z prośbą o wydanie zaświadczenia o zabytkowym charakterze pojazdu (załącznik nr 4),
2. opinia wstępna, na podstawie której pojazd jest dopuszczony warunkowo na polski obszar celny, 
3. opinia uprawnionego rzeczoznawcy z dziedziny motoryzacji wykonana na podstawie dokumentów i fotografii pojazdu oraz wiedzy własnej rzeczoznawcy ustalająca wartość kolekcjonerską pojazdu wraz z dokumentacją fotograficzną pojazdu.
 
Za kolekcjonerskie uważa się pojazdy spełniające następujące kryteria:
1. pojazd posiada 30 lat lub jest starszy,
2. pojazd młodszy niż 30 lat, jeżeli będzie stanowić istotne uzupełnienie kolekcji,
3. inne pojazdy, nie wchodzące w skład kolekcji, młodsze niż 30 lat, uznane przez 2 niezależnych rzeczoznawców za pojazdy o szczególnym znaczeniu dla rozwoju motoryzacji - opinie rzeczoznawców poddane są weryfikacji Muzeum Techniki NOT w Warszawie.
 
Charakterystyka pojazdu:
1. pojazd zaliczony do kategorii pojazdów prototypowych bądź unikatowych,
2. pojazd zawierający przykłady wdrożenia nowych rozwiązań technicznych i ukazujące etapy rozwoju myśli  technicznej,
3. pojazdy związane z ważnymi wydarzeniami historycznymi.
 
II. ETAP KOŃCOWY
Zaświadczenie o wartości kolekcjonerskiej pojazdu, które uprawnia do ostatecznej odprawy pojazdu, wprowadzenia na teren kraju i zaliczenia do odpowiedniej taryfy, jako przedmiotu kolekcjonerskiego.
UWAGA! Zaświadczenie nie uprawnia do zarejestrowania pojazdu jako zabytkowy.
 
Opłaty skarbowe: wydanie zaświadczenia - 17 zł podstawa prawna: ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U.  z 2019 r., poz. 1000, t. j. ze zm.).
 
Wymagane dokumenty:
Wnioskodawca występuje z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o zabytkowym charakterze pojazdu, przedkładając:
1. Wniosek z prośbą o wydanie zaświadczenia o zabytkowym charakterze pojazdu (załącznik nr 4),
2. 2 egz. protokołu oceny z badań,
3. 2 egz. oceny technicznej - protokołu stanowiskowego z badań technicznych wykonanego przez uprawnionego eksperta, rzeczoznawcę z dziedziny motoryzacji, lub 2 egz. protokołu oceny z badań stanowiskowych wykonanego przez uprawnionego eksperta, rzeczoznawcę z dziedziny motoryzacji wraz z dokumentacją fotograficzną zawierającego następujące ustalenia:
a. ukompletowanie: minimum 75% zachowanych, oryginalnych zespołów konstrukcyjnych, części, elementów wystroju i wyposażenia,
a. oryginalność: pojazd jest bez przeróbek konstrukcyjnych i technicznych, bez przeróbek wynikających z dostosowania ich do obowiązujących przepisów drogowych oraz bez zmian stylistycznych i estetycznych,
b. pozycja pojazdu w serii: najbardziej cenione są pojazdy o numerach początkowych lub zamykających produkcję danego typu.
UWAGA! Protokół z badań stanowiskowych winien uwzględniać obowiązujące kryteria oceny.

4. dowód opłaty skarbowej za wydanie zaświadczenia – opłaty skarbowej w wysokości 17 zł na konto Urzędu Miasta w PKO BP SA I Oddział w Zielonej Górze nr 83 1020 5402 0000 0002 0248 5258 lub w kasie Urzędu Miasta w Zielonej Górze przy ul. Podgórnej 22 (podst. prawna: ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej Dz. U. z 2019 r., poz. 1000 t. j. ze zm.).
 
ZAŁĄCZNIKI