Strona główna / Zabytki / Sobolice, gm. Bytom Odrzański - park pałacowy
Założenia parkowe

Sobolice, gm. Bytom Odrzański - park pałacowy

Rozmiar czcionki
A A A

Sobolice (niem. Zöbeln) znajdują się ok. 6 km na pd. od Bytomia Odrzańskiego. Założenie pałacowo- parkowo-folwarczne o pow. 19 ha, zlokalizowane jest we wsch. części niewielkiej wsi. W zach. części założenia znajduje się ruina, spalonego po 1945 r., pałacu, który był otoczony rozległym parkiem krajobrazowym. Przez środek założenia, z zach. na wsch. prowadzi droga, która dzieli park na dwie części. Zabudowania folwarczne, zlokalizowane po pd. i zach. stronie założenia oddzielono od pałacu szpalerem drzew. Granice parku są czytelne w terenie, natomiast obszar wokół ruiny pałacu oraz w pn.-wsch. części jest ogrodzony siatką.
Pierwsza wzmianka źródłowa o Sobolicach pochodzi z poł. XIII w., kiedy wieś była wymieniona jako własność rycerza Boguchwała, a następnie jego syna Piotra. Kolejni właściciele dóbr w Sobolicach to rodzina von Tschischwitz, która wzniosła tutaj w XVI w. dwór obronny, następnie w 2 poł. XVII w. majątek został własnością Sigismunda von Kupperwolff. Kolejnym właścicielem był Christoph von Oertzen, który w 1824 r. odsprzedał dobra von Haugwitzom, a w latach 1829-1854 Sobolice stały się własnością majora Edwarda von Kampitz. Wówczas w miejscowość znajdowały się oprócz siedziby właściciela jeszcze folwark i wiatrak, a Sobolice liczyły 12 domów i 112 mieszkańców. W 1854 r. lub 1855 r. tutejsze dobra kupił Gustaw von Kassel, którego syn – Guido, i wnuk – Silvius, byli kolejnymi właścicielami majątku, aż do czasów II wojny światowej. Rodzina von Kassel w latach 1862-1883 wzniosła okazały pałac, gruntownie przebudowując starszą budowlę. Nowa budowla powstała w duchu eklektycznego historyzmu
z poł. XIX w., w modnym wówczas stylu angielskiego neogotyku. W tym samym czasie w sąsiedztwie pałacu został założony, imponujący park krajobrazowy. Z tego samego okresu pochodzą również zabudowania folwarku. Pałac został zniszczony w 1945 r., kiedy to żołnierze radzieccy dokonali jego splądrowania. Po 1945 r. w folwarku utworzono PGR. Na pocz. lat 50. XX w. budowla spłonęła i pozostaje w ruinie. Staraniem Urzędu Miasta i Gminy w Bytomiu Odrzańskim jesienią 2003 r., ruina została częściowo odgruzowana.
Rozległy park o powierzchni 19 ha zlokalizowany jest po obu stronach drogi prowadzącej do folwarku ze wsch. na zach. Projektant parku wykorzystał naturalne walory terenu oraz dolinę niewielkiego cieku i zaadaptował istniejącą dąbrowę ze starodrzewem. Występuje duża różnorodność drzewostanu z gatunków rodzimych i egzotycznych. W parku znajdują się liczne drzewa o charakterze pomników przyrody. Główny masyw drzewostanu stanowi las dębowy, występujący na siedlisku grądu, a wzdłuż cieku w postaci łęgu. Głównym gatunkiem stanowiącym szkielet drzewostanu jest dąb bezszypułkowy (Quercus petraea), z domieszką klonu zwyczajnego (Acer platanoides), grabu (Carpinus betulus), wiązu szypułkowego, (Ulmus leavis), buku zwyczajnego (Fagus sylvatica), świerku (Picea abies), modrzewia europejskiego (Larix decidua), jesionu wyniosłego, (Fraxinus excesior), robinii akacjowej (Robinia pseudoacacia), topoli białej (Populus alba) oraz pojedynczo kasztanowca zwyczajnego (Aesculus hippocastanum). Charakterystyczną cechą parku w Sobolicach są liczne okazy starych drzew o pokroju soliterów. Na uwagę zasługują: platan klonolistny (Platanus x hispanica) o obwodzie 600 cm, rosnący na pd. od drogi asfaltowej, prowadzącej do wsi. Ciekawostką dendrologiczną parku jest nietypowe ukształtowanie starych buków, które posiadają fantazyjny „kandelabrowy” pokrój. Prawdopodobnie jest to wynik celowych zabiegów ogrodniczych. Najgrubszy buk, ukształtowany w ten sposób, mający w obwodzie 495 cm, rośnie po pn. stronie drogi prowadzącej do miejscowości. Wzdłuż tej drogi przed pałacem rośnie również modrzew europejski o obwodzie 228 cm. Ozdobą parku jest rosnący przy pałacu od strony pn.-zach. monumentalny okaz buku odmiany purpurowej (Fagus sylvatica ‘Purpurea’) o rozłożystej koronie i obwodzie 530 cm. W parku pojedynczo rosną również wiekowe dęby szypułkowe (Quercus robur), z których najgrubszy o obwodzie 470 cm zlokalizowany jest w pd. części, w pobliżu zabudowań dawnego folwarku. Kolejną ciekawostką parku w Sobolicach jest nasadzenie bukietowe, złożone z dwóch egzemplarzy kasztanowców zwyczajnych, lipy drobnolistnej oraz jaworu, z płożącym bluszczem pospolitym (Hedera helix). Drzewostan, szczególnie w części pn.-zach. charakteryzuje się bardzo gęstym podszytem, który stanowią klon zwyczajny, klon jawor, bez czarny (Sambucus nigra), śnieguliczka biała (Symphoricarpos albus), mahonia pospolita (Mahonia aquifolium), czeremcha zwyczajna (Padus avium) oraz jaśminowiec wonny (Philadelphus coronarius). Przed pałacem od strony pd. znajduje się klon zwyczajny z owocującym osobnikiem bluszczu pospolitego. Charakterystyczną dla parku w Sobolicach rośliną runa, jest śniedek baldaszkowy (Ornithogalum umbellatum), który tworzy rozległe kępy. Bardzo dobre warunki znajduje tutaj również bluszcz, który występuje prawie w całym parku.
Obecnie w pierwotnych granicach zachowany jest stary drzewostan parkowy wraz z widocznym jeszcze układem komunikacyjnym. W wyniku braku pielęgnacji w dolnych partiach znajdują się liczne samosiewy gatunków lekkonasiennych – głównie klonów, a w pobliżu zabudowań wsi – roślinności ruderalnej (głównie bzu czarnego). Sama ruina pałacu i jej bezpośrednie otoczenie oraz pn.-wsch. część parku są ogrodzone siatką i nie są dostępne, natomiast można dotrzeć do najciekawszych okazów dendroflory, w tym monumentalnych platanów oraz buków.


Marek Maciantowicz
Źródło: "Zabytkowe parki województwa lubuskiego"
Zobacz także: Aktualności
Galeria
Zobacz również
Brody - Pałac
Pałac usytuowany jest w południowo-wschodniej części miejscowości,...
Brody, park pałacowy
Zabudowania pałacowe w Brodach (niem. Pförten) znajdują...
Brody, pow. żarski - cmentarz
Cmentarz usytuowany na skraju miejscowości, ponad pól...