Strona główna / Zabytki / Stare Strącze - Dwór
Architektura rezydencjonalna

Stare Strącze - Dwór

Rozmiar czcionki
A A A
Miejscowość w dzisiejszym kształcie powstała w połowie XX wieku z połączenia trzech wsi: Starego Strącza, Zalesia i Merzdorf oraz dwóch folwarków: Linderei Vorwerk i Kirch Vor­werk. Zespół dworski Stare Strącze zlokalizowany jest na wschodnim krańcu obecnej miej­scowości. Założenie tworzy podwórze z budynkami gospodarczymi, park krajobrazowy oraz usytuowany w północno-zachodniej części, dwór.

Historia Starego Strącza sięga średniowiecza. Pierwszymi wzmiankowanymi właścicielami wsi był ród von Rechenberg, wymieniany w dokumencie z 1508 roku. W 1765 roku do­bra należały do rodziny von Lieres, natomiast w 1791 roku do pani von Luck.

Folwark Stare Strącze powstał w końcu XVIII lub na początku XIX wieku. W 1886 roku posiadłość, określana w rejestrach podatkowych jako dobra szlacheckie, była własnością kupca z Wrocławia nazwiskiem Michael Rosler. W tym czasie majątek liczył 1053 ha grun­tów, z czego 485 ha stanowiły pola uprawne, 131 ha łąki, 48 ha pastwiska, 355 ha lasy i 14 ha wody. Hodowano owce, bydło, świnie i konie. W 1898 roku właścicielem dóbr był hrabia Archambauld de Tanllerand-Perigord, major w służbie armii berlińskiej. Od koń­ca XIX wieku Stare Strącze wraz z Nowym Strączem, Przylesiem, nieistniejącymi: Neuvor­werk i Kirchvorwerk oraz leśniczówką w Starym Strączu, wchodziły w skład klucza fol­warków stanowiących jedną posiadłość. Na początku XX wieku majątek przez krótki czas znajdował się w posiadaniu rodziny Żółtowskich. W 1912 roku wymieniana była Maria Żółtowska z Niechanowa. Z kolei, w 1926 roku właścicielem Starego i Nowego Strącza był Richard Schulz.

Dwór, należący do najstarszych elementów zespołu, został wniesiony na początku XIX stulecia w stylu klasycystycznym, przebudowany i rozbudowany na przełomie XIX i XX wieku. Budowla założona jest na planie prostokąta z późniejszą, dostawioną od północy, przybudówką. Elewacja frontowa zwrócona jest na wschód. Piętrowy budynek, częścio­wo podpiwniczony, nakryty jest dachem naczółkowym z lukarnami, przybudówka zaś da­chem mansardowym. Siedmioosiowa elewacja frontowa zakomponowana jest symetrycz­nie. Jej część środkowa zaakcentowana została jednoosiowym ryzalitem i umieszczonym na jego szerokości gankiem, zwieńczonym balkonem. Układ horyzontalny fasady podkre­ślają gzymsy: działowe i koronujący. Lico muru przyziemia oraz drugiej kondygnacji ry­zalitu jest boniowane. Prostokątne otwory okienne pierwszej kondygnacji pozbawione są oprawy, drugiej zaś ujęte są w profilowane opaski. Ryzalit wyróżnia się bogatą dekoracją ar­chitektoniczną, opracowaną w tynku, wykorzystującą motywy roślinne i zwierzęce, poja­wiają się również przedstawienia figuralne. Elewacja ogrodowa, która zachowała swój wy­gląd sprzed przebudowy, nawiązuje charakterem do berlińskiego klasycyzmu. Tak jak fa­sada, jest siedmioosiowa, z trójosiowym ryzalitem pozornym, podwyższonym i zwieńczo­nym gzymsem kostkowym. Środkowa część drugiej kondygnacji podkreślona jest niszą za­mkniętą półkoliście. W budynku zachowała się częściowo historyczna stolarka okienna i drzwiowa. W pomieszczeniu na parterze ocalał kominek ceramiczny z przełomu XIX i XX wieku.

Po zakończeniu II wojny światowej cały majątek został przejęty przez Skarb Państwa. Część ziem rozparcelowano, a z części utworzono PGR. Dwór pozostaje nieużytkowany.

Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Zielona Góra - willa przy ul. Ułańskiej 7
Willa położona przy ul. Ułańskiej 7 w Zielonej Górze została...
Zielona Góra
Była jednym z miast księstwa głogowsko - żagańskiego. Za...
Zielona Góra - Kościół konkatedralny pw. Św. Jadwigi
Jest on trójnawową halą wybudowaną na planie prostokąta,...
Zielona Góra - Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej
Barokową budowlę wzniesiono w konstrukcji ryglowej na rzucie...