Strona główna / Zabytki / Pomorsko - Pałac
Architektura rezydencjonalna

Pomorsko - Pałac

Rozmiar czcionki
A A A
Zespół pałacowy w Pomorsku (niem. Pommerzig) założony został w pobliżu kościoła w południowej części wsi. Przed głównym budynkiem rozplanowano dziedziniec. Pozo­stałe budynki, dawniej stanowiące kompozycyjne zamknięcie całości kompleksu od strony zachodniej, oddzielone są obecnie od pałacu współczesnym ogrodzeniem. W samym pała­cu znajduje się dzisiaj szkoła i biblioteka publiczna.

Najprawdopodobniej pierwsza siedziba dworska w Pomorsku powstała w czasach, gdy tu­tejszym majątkiem władała rodzina von Schmettow, po 1726 roku. Za takim datowaniem przemawia zachowana ikonografia – na jednej z pocztówek wyraźnie widać jeszcze późno­barokowy portal skrzydła południowego, jak też relikty starszych murów tkwiące w obec­nym obiekcie. Dzisiejszy wygląd pałac uzyskał w 1870 roku. Kolejna przebudowa, na prze­łomie XIX/XX wieku nie wpłynęła w istotny sposób na architekturę budowli.

Pałac w Pomorsku założony został na planie prostokąta, do którego krótszych boków do­budowano występujące przed lico korpusu głównego aneksy. Plan wzbogacają reprezenta­cyjne schody od frontu oraz ulokowana od strony parku drewniana weranda. Rozwinięcie planu uwidacznia się także w zróżnicowaniu bryły pałacu. Korpus główny jest dwukon­dygnacyjny z wysokim poddaszem, skrzydło południowe w części zachodniej – dwupię­trowe, we wschodniej – parterowe z tarasem, dodatkowo wzbogacone cylindryczną wieżą trzykondygnacyjną. Natomiast skrzydło północne ukształtowano jako parterowe z dachem płaskim w formie tarasu. Fasada budynku (elewacja zachodnia) także zakomponowana zo­stała skontrastowanymi elementami w układzie horyzontalnym i wertykalnym. Poziome­mu rytmowi uszeregowanych okien, linii cokołu oraz gzymsu kordonowego i wieńczące­go, towarzyszą akcenty pionowe wyrażające się w osiach otworów okiennych i zaakcento­waniu partii centralnej szczytem wchodzącym w przestrzeń połaci dachowej. Szczyt ten, o falującym obrysie, odwołuje się do rozwiązań barokowych. Natomiast wieżyczka skrzy­dła południowego jest wyraźnie ascetyczna w swoim wyrazie i nosi znamiona średnio­wiecznych wież obronnych. Taka wielowątkowość architektury oraz zróżnicowanie deta­lu stawia pałac w Pomorsku wyraźnie w nurcie historyzującej lub raczej eklektycznej archi­tektury XIX-wiecznej.

Po wojnie, w latach sześćdziesiątych gruntownie odremontowano częściowo zniszczony pałac i adaptowano na szkołę. Wówczas też zrezygnowano z odbudowy całości południo­wego skrzydła, a tym samym z odnowienia barokowego portalu, który usunięto. Zeszpeco­no też balustrady reprezentacyjnych schodów zewnętrznych obmurowując kamienne tral­ki. W 2001 roku ponownie przeprowadzono duży remont – głównie pierwszego piętra. Uporządkowano także teren wokół szkoły.

Małgorzata Szymańska-Dereń
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Gubin - Ratusz
 Mimo powtarzanych w latach 1298, 1311, 1367 przywilejów, budowę...
Gubin - Obwarowania miejskie
System ten istniał jeszcze w 1311r., gdy margrabia Waldemar...
 Gubin - dawny kościół farny (Rynek)
Zniszczony w 1945, nie został dotąd odbudowany. Badania archeologiczno-architektoniczne...