Strona główna / Zabytki / Letnica - Dwór
Architektura rezydencjonalna

Letnica - Dwór

Rozmiar czcionki
A A A
Dwór usytuowany jest na północno-wschodnim skraju wsi, po północnej stronie lokal­nej drogi z Wilkanowa do Koźli. Położony w południowej części założenia dworsko-fol­warczno-parkowego. Otoczony jest ze wszystkich stron parkiem, za którym od północne­go-zachodu rozciąga się podwórze gospodarcze z częściowo zachowaną zabudową. Budy­nek od przeszło dwudziestu lat użytkowany jest przez artystę plastyka, jako pracowania i mieszkanie.

Budowę pierwszego założenia dworsko-folwarcznego należy wiązać z postacią Christopha von Köslitz z Buchałowa – męża Margaret von Knobelsdorff, który w 1569 roku otrzy­mał Letnicę (niem. Lattnitz) w lenno. 20 grudnia 1601 roku część wsi z górnym folwar­kiem i nowym dworem przejął po jego śmierci Hans. W roku 1685 najmłodszy syn Han­sa – Max von Köslitz sprzedał niedochodowy majątek za dziesięć tysięcy talarów Hanso­wi von Schenkendorf. Bezdzietny von Schenkendorf testamentem z dnia 30 czerwca 1692 roku ustanowił spadkobiercami dóbr letnickich braci Hansa i Sigmunda von Diebitsch z Narthen. W roku 1733, po spłaceniu brata, Hans Diebitsch przebudował renesansowy dwór, nadając mu formę barokową. Prace zakończono w 1735 roku, o czym świadczy za­chowany do dziś na fasadzie kartusz herbowy rodziny von Diebitsch, opatrzony napisem „H E F V D 1735” (oznaczający inicjały Hans Ernst Freiherr von Diebitsch). We wła­daniu rodziny von Diebitsch Letnica była do roku 1797, gdy kupił ją Bojanowski z No­wego Kisielina. Od 1805 do 1930 roku dobra letnickie posiadała rodzina von Knobels­dorff, a po nich rodzina von Blomberg. W 2. poł. XIX wieku przekształcono bryłę, elewa­cję i część wnętrz.

Dwór wzniesiony w 2. poł. XVI wieku w renesansowym stylu, przebudowany w 1735 roku otrzymał formę barokową. Dwukondygnacyjny budynek założony na planie pro­stokąta, nakryty był dachem łamanym. Dolną połać dachu przepruwały wystawki okien­ne. Elewację frontową w układzie wertykalnym dzieliło siedem osi. Trzy osie umieszczo­ne w centralnej części fasady akcentował bogato zdobiony pseudoryzalit. W kondygnacji przyziemia ujęty był on boniowanymi pilastrami, zakończonymi na wysokości piętra gło­wicami oraz wieńczącą go w partii dachu attyką. Dzisiejszą klasycystyczną formę dworu ukształtowała ostatecznie przebudowa przeprowadzona w latach 80. XIX stulecia. Zmie­niono wówczas wewnętrzny układ pomieszczeń oraz wygląd zewnętrzny obiektu. Zlikwi­dowano dach mansadrowy, wprowadzając w jego miejsce dwuspadowy z naczółkami. Szczyt pseudoryzalitu zastąpiono tympanonem. Przed głównym wejściem do budynku dostawiono przedsionek, którego górna partia stanowi balkon. Nad drzwiami prowadzą­cymi na balkon pozostawiono kartusz herbowy z motywami panoplii oraz herbem rodzi­ny von Diebitsch. Na elewacjach pozostawiono obramienia okienne i bonie w kondygna­cji przyziemia. Tak ukształtowany obiekt przetrwał bez większych zmian do dziś. Pozostałe elewacje posiadają skromniejsze podziały i detal, występujący w narożnikach w formie bo­niowania. Wewnątrz budowli w przyziemiu znajdują się pomieszczenia przekryte sklepie­niami krzyżowymi i w piwnicach przesklepione kolebkowo. W części pomieszczeń odkry­to barokowy wystrój malarski ścian.

Po zakończeniu II wojny światowej majątek przejął Skarb Państwa, oddając go w użyt­kowanie PGR. Do lat 60. XX stulecia w dworze mieściła się gminna szkoła podstawowa i biura PGR. Przez kolejne dwadzieścia lat obiekt pozostawał niezagospodarowany. Zde­wastowany budynek wyremontowano w latach 1982-1985 i przeznaczono na mieszkanie społecznego opiekuna zabytków. Obecnie stanowi on własność Gminy Świdnica i pozosta­je w użytkowaniu Stowarzyszenia Przyjaciół Gminy Świdnica.

Małgorzata Lisiecka
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Zielona Góra - Ratusz
 Ratusz wzniesiony w centrum placu rynkowego zwrócony został...
Zielona Góra - kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej
Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Zielonej Górze wzniesiony...
Zielona Góra - Kościół konkatedralny pw. Św. Jadwigi
Jest on trójnawową halą wybudowaną na planie prostokąta,...
Zielona Góra
Była jednym z miast księstwa głogowsko - żagańskiego. Za...