Strona główna / Zabytki / Kozów - Dwór
Architektura rezydencjonalna

Kozów - Dwór

Rozmiar czcionki
A A A
Zespół dworski zlokalizowany jest w zachodniej części Kozowa, na południe od drogi pro­wadzącej z Luboszyc. Dwór zajmuje wschodnią stronę rozległego podwórza, do którego od południa i od zachodu przylegają budynki gospodarcze. Obecnie obiekt pełni funkcję mieszkalną.

Data lokacji wsi nie jest znana. Kozów położony jest na terenie wczesnego zasiedlenia, związanego w X-XII wieku z grodem Niemczy Łużyckiej (dziś Polanowice). Szereg wsi tego obszaru wymienionych zostało w dokumencie z 1000 roku. W XII stuleciu udoku­mentowanych jest dalszych 13 miejscowości, wśród nich Kozów. W tamtych czasach były to źrebia (rodzinne gospodarstwa rolne) bądź siodła, skupiające klika źrebi. Kozów, po­dobnie jak sąsiednie wsie, należał wówczas do klasztoru benedyktynek w Gubinie. Po se­kularyzacji klasztoru poszczególne miejscowości stały się własnością domenalną cesarza. Z czasem zostały sprzedane różnym rodzinom szlacheckim. O właścicielach Kozowa z tego czasu brak wiadomości. W okresie nowożytnym wieś należała do rodziny von Würksche. W połowie XVIII wieku, Kozów i Luboszyce zakupił Jan Mikołaj von Markxen, któ­ry przekształcił swoją posiadłość we własność niezależną, dziedziczną. W 1764 roku obie miejscowości stały się własnością rodziny von Seydel, w której rękach pozostały do 1945 roku.

Folwark w Kozowie istniał prawdopodobnie od czasów średniowiecznych. Jednakże do końca XVIII wieku nie było tutaj siedziby szlacheckiej. Przypuszczalnie, w 2. poł. XVIII wieku, aż do czasu wzniesienia pałacu w sąsiednich Luboszycach, w połowie XIX wie­ku, siedzibą właściciela mógł być dwór w Kozowie. Jego pierwotny wygląd nie jest zna­ny. Można przypuszczać, że architektonicznie był znacznie bogatszy, wyposażony zapewne w liczne lizeny i gzyms międzykondygnacyjny. Możliwe, że podczas remontu, który miał miejsce w 2. poł. XIX wieku usunięto lizeny i podwyższono ryzalit o jedną kondygnację.

W obecnym kształcie obiekt pozbawiony jest wyraźnych cech stylowych. Dwór założo­ny jest na planie prostokąta, z dwutraktowym wnętrzem. Dwukondygnacyjny budynek z trzykondygnacyjnym ryzalitem, częściowo podpiwniczony, nakryty jest wysokim da­chem mansardowym z naczółkami. Elewacja frontowa, zwrócona w kierunku zachod­nio – północnym, zakomponowana jest symetrycznie, jako siedmioosiowa, z trzyosio­wym pseudoryzalitem w części środkowej zamkniętym trójkątnym szczytem. W osi pseu­doryzalitu znajduje się wejście główne. Ryzalit posiada skromną dekorację w postaci gzym­sów międzykondygnacyjnych, ramowego podziału oraz profilowanego gzymsu wieńczą­cego szczyt. Prostokątne otwory okienne fasady nie są ujęte w opaski. Pozostałe elewacje podzielone są jedynie rytmicznie rozmieszczonymi otworami okiennymi, opracowanymi analogicznie jak w fasadzie.

Po II wojnie światowej zespół dworski w Kozowie należał do Kombinatu Gospodarstw Rolnych w Grabicach. W latach 1973-1976 trwał remont związany z przystosowaniem dworu na cele mieszkalne. Wówczas całkowicie przebudowano wnętrze dworu, zmieniając jego układ i charakter, a także niszcząc wszystkie elementy wystroju. Zasypano także piw­nice. Ponadto wymieniono stolarkę okienną i drzwiową oraz częściowo pokrycie dacho­we. Obiekt należy do Agencji Nieruchomości Rolnej i nadal jest użytkowany jako miesz­kania.

Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Zielona Góra - Ewangelicki Kościół Jezusowy
Z  uwagi na  zły stan techniczny dawnej...
Zielona Góra - Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej
Barokową budowlę wzniesiono w konstrukcji ryglowej na rzucie...
Zielona Góra - Kościół konkatedralny pw. Św. Jadwigi
Jest on trójnawową halą wybudowaną na planie prostokąta,...
Zielona Góra - willa przy ul. Ułańskiej 7
Willa położona przy ul. Ułańskiej 7 w Zielonej Górze została...