Strona główna / Zabytki / Czyste - Pałac i folwark
Architektura rezydencjonalna

Czyste - Pałac i folwark

Rozmiar czcionki
A A A
Założenie folwarczne Czyste położone jest na południowy zachód od drogi z Poźrzadła do Toporowa. Zespół składał się z części rezydencjonalnej, gospodarczej i kolonii mieszkalnej. Część rezydencjonalną tworzy pałac i rozciągające się po południowej i wschodniej stro­nie założenie parkowe o charakterze krajobrazowym. Na zachód od pałacu mieści się pro­stokątne podwórze gospodarcze, z trzech stron otoczone zabudową. Założenie ma kom­pozycję geometryczną – podwórze gospodarcze i część rezydencjonalna – zwartą, kolo­nia mieszkalna – rozproszoną. Dominantę architektoniczną zespołu stanowi pałac. Dru­gą dominantą była, umieszczona po przeciwnej stronie podwórza, dawna piętrowa stodo­ła z podjazdami, która spłonęła w 1993 roku.

Folwark Czyste został założony w 3. ćw. XIX wieku przy południowej granicy wsi Poźrza­dło. Majątek stanowił wówczas własność rodziny Manteuffel. W 1910 roku osada okre­ślona została jako Topper-Grünewald. Znajdująca się tutaj posiadłość należała wówczas do Landbanku w Berlinie. Powierzchnia gruntów wynosiła wtedy 265 ha, w tym 180 ha pól uprawnych, 8,25 ha łąk i 76,50 ha lasów. W 1928 roku jako właściciel wymieniany mająt­ku Czyste był D. Holm, zaś w 1938 roku Sämmormann.

Rezydencja została wybudowana w 2. poł. XIX wieku przypuszczalnie przez pierwszych właścicieli – rodzinę Manteuffel. Równocześnie został założony park o charakterze krajo­brazowym oraz podwórze gospodarcze wraz z zabudową.

Pałac został wzniesiony w stylu eklektycznym, w nawiązaniu do form klasycystycznych. Budynek założony jest na rzucie prostokąta, urozmaiconego aneksami umieszczonymi od wschodu i zachodu. To obiekt murowany z cegły pełnej ceramicznej, otynkowany. Pałac posiada jedną kondygnację i poddasze użytkowe, nakryty jest dachem dwuspadowym po­krytym papą. Bryłę budynku wzbogacają dwukondygnacyjne ryzality nakryte stromymi daszkami i zwieńczone trójkątnymi szczytami. Elewacje w poziomie dzielone są gzymsa­mi: cokołowym, podokiennym, zdwojonym międzykondygnacyjnym i koronującym, pod którym umieszczony został malowany fryz kostkowy. Natomiast w pionie artykułowane są namalowanymi pilastrami. Otwory okienne, prostokątne w pierwszej kondygnacji i za­mknięte łukiem odcinkowym w kondygnacji poddasza, ujęte są w taśmowe opaski i zwień­czone prostym naczółkiem. Z oryginalnego wystroju i wyposażenia pałacu zachowała się częściowo stolarka okienna.

Po II wojnie światowej majątek Czyste został przejęty przez Skarb Państwa. Utworzono tu PGR należące do Inspektoratu PGR w Świebodzinie. W 1993 roku został włączony do za­sobu Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Pomimo powojennych przebudów i ada­ptacji na cele budynku mieszkalnego, pałac zachował swą klasycystyczną formę. W chwili obecnej obiekt stanowi własność prywatną. Został podzielony na mieszkania dla jedenastu rodzin. W budynku prowadzone są bieżące remonty, w związku z czym znajduje się on w zadowalającym stanie zachowania.

Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Pniów - Dwór
Przy trasie międzynarodowej Warszawa-Berlin, 5 km na zachód...
Brzoza, park pałacowy
Założenie parku pałacowego w Brzozie (niem. Birkholz) zajmuje...
Pławidło - Dwór
Pławidło położone jest ok. 6 km na północ od Słubic oraz...
Lipno - kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej
Lipno położone jest 23 km od Zielonej Góry, w kierunku zachodnim....