Strona główna / Zabytki / Gorzów Wlkp. - Kościół katedralny p.w. WNMP
Architektura sakralna

Gorzów Wlkp. - Kościół katedralny p.w. WNMP

Rozmiar czcionki
A A A

Główna świątynia miejska w Gorzowie Wlkp., będąca od 1946 roku w randze kościoła katedralnego. Jest najstarszą i najokazalszą budowlą sakralną w mieście.

Świątynia powstała w wyniku długotrwałego procesu budowlanego, podjętego w okresie średniowiecza, w pełni ukształtowana pod koniec XV stulecia, uzyskała kształt trzynawowej, gotyckiej pseudobazyliki z dwuprzęsłowym prezbiterium i potężnym masywem wieżowym, który do dziś góruje w panoramie miasta. Pomimo późniejszych przekształceń, powstałych w okresie nowożytnym w wyniku remontów o modernizacji, kościół zachował gotycki charakter bryły, wystroju elewacji, rozplanowania wnętrza i specyficzną atmosferę siedmiusetletniej budowli.

Dokładna data rozpoczęcia budowy kościoła nie jest znana. Pierwsza pośrednia wzmianka o jego istnieniu, pochodzi z 1297 r. W dokumencie z tego roku wspomniany jest bowiem proboszcz gorzowski, który zobowiązał się do odprawiania codziennych mszy w kaplicy św. Ducha, usytuowanej na prawobrzeżnym przedmieściu Gorzowa. Z dokumentu wystawionego rok później, wynika, że prawo patronatu nad kościołem przyznane zostało Kolegiacie Myśliborskiej. Na podstawie powyższych informacji, można przyjąć, iż fara gorzowska istniała już w ostatnim dziesięcioleciu XIII wieku.

W pierwszej połowie XVI wieku, na skutek ruchów reformatorskich, margrabiowie brandenburscy wprowadzili na terenie Nowej Marchii religię protestancką, jako obowiązującą. Dawne kościoły katolickie zaczęły pełnić funkcje zborów protestanckich. Efektem zmiany wyznania i liturgii była stopniowa likwidacja średniowiecznego wyposażenia, a następnie wprowadzenie do wnętrza nowych elementów wystroju. W 1621 roku doszło do przebudowy wieży, która polegała na nadbudowaniu na gotyckim korpusie ośmiobocznej nastawy usytuowanej pośrodku wieży. W roku 1726 zlikwidowany został cmentarz przykościelny. Począwszy od tej daty, przy murach świątyni zaczęły powstawać kramy, które otoczyły wieńcem dolną część prezbiterium i elewację południową korpusu.

W zachowanych do dziś murach kościoła, wiele form pochodzi z czasów nowożytnych i najnowszych. Część z nich jest wiernym powtórzeniem form pierwotnych, część wyrażona w stylistyce nowożytnej i współczesnej. Różnorodność ta świadczy o ciągłości historii budowy, prowadzonej przez kolejne pokolenia.

Zobacz również
Bogaczów, park pałacowy
Bogaczów (niem. Reichenau) leży przy drodze Nowogród...
Chełmek - Dwory
Dwór IW skład zespołu dworskiego wchodzą: dwór, budynek...
Kożuchów - Dwór
Założenie podworskie usytuowane jest na północno-wschodnim...
Santoczno - kościół pw. Przemienienia Pańskiego
Sołecka wieś Santoczno znajduje się na południowo-wschodnim...