ZABYTKI
Wybierz pierwszą literę miejscowości: B C D G H I J K L Ł M N O P R S Ś T W Z Ż
rozmiar czcionki A A A
Architektura rezydencjonalna
Pomorsko - Pałac
Zespół pałacowy w Pomorsku (niem. Pommerzig) założony został w pobliżu kościoła w południowej części wsi. Przed głównym budynkiem rozplanowano dziedziniec. Pozo­stałe budynki, dawniej stanowiące kompozycyjne zamknięcie całości kompleksu od strony zachodniej, oddzielone są obecnie od pałacu współczesnym ogrodzeniem. W samym pała­cu znajduje się dzisiaj szkoła i biblioteka publiczna.

Najprawdopodobniej pierwsza siedziba dworska w Pomorsku powstała w czasach, gdy tu­tejszym majątkiem władała rodzina von Schmettow, po 1726 roku. Za takim datowaniem przemawia zachowana ikonografia – na jednej z pocztówek wyraźnie widać jeszcze późno­barokowy portal skrzydła południowego, jak też relikty starszych murów tkwiące w obec­nym obiekcie. Dzisiejszy wygląd pałac uzyskał w 1870 roku. Kolejna przebudowa, na prze­łomie XIX/XX wieku nie wpłynęła w istotny sposób na architekturę budowli.

Pałac w Pomorsku założony został na planie prostokąta, do którego krótszych boków do­budowano występujące przed lico korpusu głównego aneksy. Plan wzbogacają reprezenta­cyjne schody od frontu oraz ulokowana od strony parku drewniana weranda. Rozwinięcie planu uwidacznia się także w zróżnicowaniu bryły pałacu. Korpus główny jest dwukon­dygnacyjny z wysokim poddaszem, skrzydło południowe w części zachodniej – dwupię­trowe, we wschodniej – parterowe z tarasem, dodatkowo wzbogacone cylindryczną wieżą trzykondygnacyjną. Natomiast skrzydło północne ukształtowano jako parterowe z dachem płaskim w formie tarasu. Fasada budynku (elewacja zachodnia) także zakomponowana zo­stała skontrastowanymi elementami w układzie horyzontalnym i wertykalnym. Poziome­mu rytmowi uszeregowanych okien, linii cokołu oraz gzymsu kordonowego i wieńczące­go, towarzyszą akcenty pionowe wyrażające się w osiach otworów okiennych i zaakcento­waniu partii centralnej szczytem wchodzącym w przestrzeń połaci dachowej. Szczyt ten, o falującym obrysie, odwołuje się do rozwiązań barokowych. Natomiast wieżyczka skrzy­dła południowego jest wyraźnie ascetyczna w swoim wyrazie i nosi znamiona średnio­wiecznych wież obronnych. Taka wielowątkowość architektury oraz zróżnicowanie deta­lu stawia pałac w Pomorsku wyraźnie w nurcie historyzującej lub raczej eklektycznej archi­tektury XIX-wiecznej.

Po wojnie, w latach sześćdziesiątych gruntownie odremontowano częściowo zniszczony pałac i adaptowano na szkołę. Wówczas też zrezygnowano z odbudowy całości południo­wego skrzydła, a tym samym z odnowienia barokowego portalu, który usunięto. Zeszpeco­no też balustrady reprezentacyjnych schodów zewnętrznych obmurowując kamienne tral­ki. W 2001 roku ponownie przeprowadzono duży remont – głównie pierwszego piętra. Uporządkowano także teren wokół szkoły.


Małgorzata Szymańska-Dereń
Źródło:
"Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria

BIP
Wojewódzka Rada Ochrony Zabytków
„Zabytki Zielonej Góry, część 1”, pod red. Barbary Bielinis-Kopeć, s. 134, Zielona Góra 2003 r.  Książka podzielona jest na siedem części tematycznych. W pierwszej opisane są budowle, które już nie istnieją,...
Zabytek Chroniony Prawem
9
Translate / Übersetzen